Khi làm việc nhân danh một tổ chức, phần bạn gánh và phần tổ chức gánh là hai thứ khác nhau.
Biết ranh giới ấy không phải để né việc — nó bảo vệ chính người đang làm, và nó cũng giúp họ làm việc tự tin hơn.
Nguyên tắc chung: kết quả thuộc về tổ chức
Việc bạn làm nhân danh tổ chức thì kết quả là của tổ chức, và bên ngoài đọc nó là hành động của tổ chức.
Đó là lý do bạn không phải là người chịu về việc kết quả có tốt hay không — điều mà nhiều người làm việc lo lắng mà không cần thiết.
Phần cá nhân thường gắn với cách làm, không với kết quả
Làm trong phạm vi được giao, làm trung thực, và nói lại đúng những gì diễn ra.
Ba điều này nằm trong tầm kiểm soát của bạn, khác với kết quả vốn phụ thuộc nhiều thứ bên ngoài.
Giữ được ba điều đó thì phần lớn lo lắng về trách nhiệm cá nhân là không có cơ sở.
Ranh giới mờ đi ở ba chỗ
- Khi bạn hành động ngoài phạm vi được giao.
- Khi bạn đứng tên bằng chính tên mình cho một việc của tổ chức.
- Khi bạn ký một thứ mà mình không có thẩm quyền ký.
Ba chỗ này là những chỗ mà phần của cá nhân bắt đầu xuất hiện — và cả ba đều tránh được bằng cách hỏi trước.
Hỏi rõ phạm vi là việc tự bảo vệ, không phải thiếu nhiệt tình
Câu hỏi gọn khi nhận một việc: em được làm tới đâu, và chuyện gì thì phải hỏi lại.
Một tổ chức làm việc đàng hoàng sẽ trả lời được ngay, và câu hỏi ấy cũng cho họ biết bạn hiểu vai của mình.
Nếu câu trả lời mơ hồ, đó là thông tin đáng chú ý — và nên làm rõ trước khi bắt đầu thay vì giữa chừng.
Đừng nhận đứng tên cá nhân cho việc của tổ chức
Đây là chỗ nguy hiểm nhất trong bài và cũng là chỗ hay được đề nghị nhất khi có gì đó vướng.
Việc của tổ chức nên đứng tên tổ chức; nếu vì lý do gì đó phải là tên cá nhân, thì đó không còn là một việc bình thường — hãy hỏi luật sư trước khi nhận.
Hỏi trước là lời khuyên dứt khoát ở đây, giống như ở chuyên mục về mức độ dính líu.
Ghi lại chỉ dẫn mình nhận được
Việc này làm gì, ai giao, và trong phạm vi nào.
Ghi chép ấy không phải để phòng tổ chức — nó trả lời câu hỏi rất bình thường sẽ tới sau này: lúc đó vì sao làm như vậy.
Và trong một tổ chức mà người ta đổi vị trí, chính bạn cũng sẽ cần nó để nhớ lại.
Khi được yêu cầu làm điều mình thấy không ổn
Dừng lại và hỏi lại cho rõ, bằng văn bản nếu có thể.
Phần lớn trường hợp là hiểu nhầm và làm rõ xong thì xong; phần nhỏ còn lại thì việc bạn đã hỏi rõ là điều quan trọng nhất bạn có thể làm cho chính mình.
Nếu vẫn thấy không ổn sau khi đã hỏi, đó là lúc hỏi người có chuyên môn — trước khi làm, không phải sau.
Ranh giới này cũng bảo vệ tổ chức
Một người làm việc rõ phạm vi thì tổ chức biết chắc những gì được làm nhân danh mình.
Một người tự mở rộng phạm vi vì thiện chí tạo ra rủi ro cho cả hai — và tổ chức thường chỉ biết khi đã có chuyện.
Vì thế hỏi rõ phạm vi là điều cả hai phía đều nên muốn.
Khi bạn là người tình nguyện hoặc giúp không công
Việc không nhận thù lao không tự làm thay đổi ranh giới này.
Bạn vẫn nên hỏi rõ mình được làm tới đâu, vẫn nên tránh đứng tên cá nhân, và vẫn nên ghi lại chỉ dẫn.
Thực tế là ở những nơi làm việc không chính thức, ranh giới thường mờ hơn — nên phần hỏi rõ càng cần thiết hơn.
Điều bài này không làm
Không nêu quy định của bất kỳ nước nào về trách nhiệm của người làm việc cho tổ chức, về nghĩa vụ của người quản lý, hay về hậu quả pháp lý; không nói trường hợp của bạn ra sao.
Hỏi bên trong tổ chức về phạm vi được giao; khi được đề nghị đứng tên cá nhân, khi được yêu cầu làm điều bạn thấy không ổn, hoặc khi việc có hệ quả đáng kể — hãy hỏi luật sư trước.
Làm việc nhân danh tổ chức thì ai chịu về kết quả?
Tổ chức. Bên ngoài đọc kết quả là hành động của tổ chức, không phải của cá nhân đang thực hiện.
Phần cá nhân gánh là gì?
Thường gắn với cách làm: làm trong phạm vi được giao, làm trung thực, và nói lại đúng những gì diễn ra.
Ranh giới mờ đi ở đâu?
Khi hành động ngoài phạm vi, khi đứng tên cá nhân cho việc của tổ chức, và khi ký thứ mình không có thẩm quyền ký.
Làm không công thì có khác không?
Không. Ranh giới vẫn vậy, và ở những nơi làm việc không chính thức thì phần hỏi rõ phạm vi càng cần thiết hơn.
